Fusie van twee wervelniveaus bij complexe vormen van het syndroom van Bertolotti
Wetenschappelijk onderzoek | Cleveland Clinic, Verenigde Staten | 23 april 2026
Wetenschappelijk onderzoek | Cleveland Clinic, Verenigde Staten | 23 april 2026
Bij het syndroom van Bertolotti kan een aangeboren afwijking van de overgang tussen de lendenwervelkolom en het heiligbeen chronische lage rugpijn veroorzaken. Bij sommige patiënten ontstaan daarnaast problemen in de aangrenzende wervelsegmenten, zoals slijtage van tussenwervelschijven, facetgewrichten of instabiliteit.
Onderzoekers van de Amerikaanse Cleveland Clinic, onder leiding van onder anderen neurochirurg dr. Michael Steinmetz, onderzochten de resultaten van een fusieoperatie waarbij twee wervelniveaus werden vastgezet bij patiënten met een complexe vorm van het syndroom van Bertolotti.
Het onderzoek werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Neurosurgery: Case Lessons en op 23 april 2026 toegelicht door Cleveland Clinic.
Bij het syndroom van Bertolotti kan een afwijkende verbinding tussen een vergrote dwarsuitsteeksel van de onderste lendenwervel en het heiligbeen ontstaan. Deze verbinding wordt een pseudoarticulatie genoemd.
De veranderde bewegingsverdeling in de onderrug kan bijdragen aan een verhoogde belasting van het wervelsegment direct boven de overgangswervel.
Bij sommige patiënten gaat dit gepaard met:
Niet iedere patiënt met een overgangswervel ontwikkelt deze problemen. Ook betekent slijtage op beeldvorming niet automatisch dat deze de pijn veroorzaakt.
Wanneer naast een pijnlijke overgangswervel ook ernstige slijtage of instabiliteit aanwezig is, kan een uitgebreidere chirurgische behandeling worden overwogen.
De onderzoekers analyseerden achteraf de behandelresultaten van acht patiënten met het syndroom van Bertolotti en bijkomende instabiliteit van de wervelkolom.
Alle acht patiënten ondergingen een fusieoperatie waarbij twee aangrenzende wervelniveaus werden vastgezet.
Bij zeven patiënten betrof dit de niveaus L4-L5-S1. Bij één patiënt ging het om L5-L6-S1, waarbij sprake was van een afwijkende wervelnummering.
De patiënten werden verdeeld over twee groepen:
Het doel van de operatie was om zowel het overgangssegment als het aangrenzende aangedane wervelniveau te stabiliseren.
1. Verbetering van lichamelijk functioneren
In beide groepen werd gemiddeld een verbetering van het lichamelijk functioneren gemeten.
Binnen de minimaal invasief geopereerde groep bereikte 50% van de patiënten een verbetering die volgens de gebruikte meetmethode klinisch betekenisvol was.
2. Vermindering van pijn
De pijnscores daalden gemiddeld in de onderzochte patiëntengroep. De afname was groter bij de patiënten die minimaal invasief waren geopereerd.
Door het kleine aantal deelnemers kunnen hieruit echter geen betrouwbare conclusies worden getrokken over welke operatietechniek beter is.
3. Kortere operatieduur en minder bloedverlies
Bij de minimaal invasieve operaties bedroeg de gemiddelde operatieduur ongeveer 3 uur en 30 minuten, tegenover 5 uur en 49 minuten bij de open operaties.
Het geschatte bloedverlies bedroeg respectievelijk ongeveer 50 ml en 300 ml.
Deze verschillen zijn opvallend, maar de groepen waren te klein om daaruit algemene conclusies te trekken.
4. Geen heroperaties tijdens de gerapporteerde follow-up
Tijdens de follow-up van twaalf maanden werd bij geen van de acht patiënten een heropname of heroperatie gerapporteerd.
Dit is een gunstige bevinding, maar zegt nog onvoldoende over de resultaten en mogelijke complicaties op langere termijn.
5. Psychisch welzijn verbeterde niet aantoonbaar
Hoewel het lichamelijk functioneren en de pijnscores verbeterden, werd geen klinisch betekenisvolle verbetering vastgesteld in de onderzochte maten voor psychisch welzijn en depressieve klachten.
De onderzoekers benadrukken daarom het belang van langdurige, multidisciplinaire begeleiding bij chronische pijn.
Bij het syndroom van Bertolotti bestaan verschillende chirurgische behandelopties. Welke behandeling geschikt is, hangt onder andere af van de anatomie, de vermoedelijke pijnbron en eventuele bijkomende afwijkingen.
Resectie van de pseudoarticulatie
Bij een resectie wordt de afwijkende botverbinding verwijderd. Deze behandeling kan worden overwogen wanneer de pseudoarticulatie als belangrijke pijnbron wordt beschouwd en er geen andere afwijkingen zijn die een uitgebreidere ingreep noodzakelijk maken.
Fusie van wervels
Bij een fusieoperatie worden wervels met elkaar verbonden om beweging op het betreffende niveau te beperken.
Dit kan een optie zijn wanneer er naast het syndroom van Bertolotti sprake is van aantoonbare instabiliteit of ernstige degeneratieve veranderingen.
Het onderzoek van Cleveland Clinic richtte zich specifiek op patiënten bij wie een fusie van twee niveaus noodzakelijk werd geacht vanwege bijkomende wervelkolomproblemen.
Het onderzoek toont niet aan dat fusie in het algemeen beter is dan resectie.
Een belangrijk aandachtspunt uit dit onderzoek is de mogelijke betrokkenheid van het wervelsegment direct boven de lumbosacrale overgangswervel.
Door de afwijkende anatomie kan de bewegingsverdeling in de onderrug veranderen. Hierdoor kan het aangrenzende segment extra mechanisch worden belast.
Bij sommige patiënten kunnen daar degeneratieve veranderingen ontstaan, zoals tussenwervelschijfslijtage of facetartrose.
Dit onderstreept het belang van een zorgvuldige beoordeling van de volledige lumbosacrale overgang, inclusief het niveau boven de overgangswervel.
Daarbij moet rekening worden gehouden met mogelijke verschillen in de nummering van de wervels bij mensen met een lumbosacrale overgangswervel.
Hoewel de resultaten interessant zijn, zijn er belangrijke beperkingen.
Het onderzoek omvatte slechts acht patiënten en was retrospectief: de onderzoekers analyseerden bestaande behandelgegevens.
Daarnaast ontbrak een controlegroep van vergelijkbare patiënten die geen operatie of een andere behandeling ondergingen.
Ook waren de groepen met open en minimaal invasieve chirurgie erg klein en ongelijk verdeeld.
Hierdoor kan niet met zekerheid worden vastgesteld welke operatietechniek de beste resultaten geeft of in hoeverre de bevindingen toepasbaar zijn op andere patiënten met het syndroom van Bertolotti.
Grotere onderzoeken met langere follow-up zijn noodzakelijk.
Dit onderzoek laat zien dat een fusieoperatie van twee wervelniveaus een mogelijke behandeloptie kan zijn voor zorgvuldig geselecteerde patiënten met het syndroom van Bertolotti én bijkomende ernstige slijtage of instabiliteit van aangrenzende wervelsegmenten.
De bevindingen ondersteunen het belang van een individuele chirurgische beoordeling, waarbij niet alleen naar de overgangswervel zelf wordt gekeken, maar ook naar de toestand van de omliggende wervelkolom.
Een fusieoperatie is niet voor iedere patiënt met Bertolotti noodzakelijk of geschikt. Het onderzoek vormt ook geen bewijs dat fusie beter is dan resectie bij patiënten met uitsluitend een pijnlijke pseudoarticulatie.
Het onderzochte operatietype betreft een fusie van wervels. Het bewegingsbehoudende TOPS™-implantaat maakte geen deel uit van dit onderzoek.
Titel: Two-Level Fusion Eases Complex Bertolotti Syndrome Disability
Instelling: Cleveland Clinic, Center for Spine Health, Verenigde Staten
Betrokken onderzoeker: Dr. Michael Steinmetz
Wetenschappelijk tijdschrift: Journal of Neurosurgery: Case Lessons, 2026, volume 11, nummer 8, artikel CASE25551
Datum Cleveland Clinic-publicatie: 23 april 2026
Lees het volledige artikel van Cleveland Clinic:
https://consultqd.clevelandclinic.org/two-level-fusion-eases-complex-bertolotti-syndrome-disability
Wetenschappelijke publicatie:
https://thejns.org/caselessons/view/journals/j-neurosurg-case-lessons/11/8/article-CASE25551.xml
Medische disclaimer: Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Onderzoeksresultaten zijn niet zonder meer toepasbaar op individuele patiënten. Diagnostiek en behandelkeuzes moeten altijd worden besproken met een gekwalificeerde arts of wervelkolomspecialist.