Chiropractie

Herkenning, manipulatieve technieken en veiligheid

Het Bertolotti-syndroom in de chiropractie

Het Bertolotti-syndroom verwijst naar lage rugpijn die in verband wordt gebracht met een lumbosacrale overgangswervel (LSTV). Dit is een aangeboren anatomische variatie waarbij de onderste lendenwervel een afwijkende verbinding kan hebben met het heiligbeen of het darmbeen.

Een overgangswervel kan invloed hebben op de bewegingsverdeling en mechanische belasting van de lumbosacrale wervelkolom. Niet iedere LSTV veroorzaakt echter klachten.

Voor chiropractors zijn vooral de correcte herkenning van de anatomische afwijking, zorgvuldige beoordeling van mogelijke pijnbronnen en veiligheid bij manipulatieve technieken van belang.

1. Herkenning en correcte wervelnummering

Bij patiënten met een LSTV kan de gebruikelijke nummering van de lendenwervels afwijken.

Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van sacralisatie van de onderste lendenwervel of lumbarisatie van de bovenste sacrale wervel.

Dit maakt het soms lastig om het juiste wervelniveau te identificeren.

Een onjuiste nummering kan gevolgen hebben voor de interpretatie van beeldvorming en voor de uitvoering van niveaugebonden behandelingen.

Belangrijke aandachtspunten:

  • Houd rekening met een mogelijke LSTV bij aanhoudende lage rugpijn.
  • Controleer of bestaande radiologische verslagen melding maken van een overgangswervel.
  • Ga niet automatisch uit van de gebruikelijke segmentnummering.
  • Overleg bij onduidelijkheid over de anatomie met de verwijzend arts of radioloog.

Voor betrouwbare wervelnummering kan beoordeling van de volledige wervelkolom noodzakelijk zijn.

2. Biomechanische veranderingen en mogelijke pijnbronnen

Een lumbosacrale overgangswervel kan gepaard gaan met verminderde mobiliteit van het overgangssegment.

Bij bepaalde typen LSTV worden daarnaast degeneratieve veranderingen van het direct bovenliggende segment beschreven.

Mogelijke pijnbronnen zijn:

  • De pseudoarticulatie tussen de overgangswervel en het heiligbeen of darmbeen.
  • Facetgewrichten, waaronder het tegenoverliggende facetgewricht bij een asymmetrische variant.
  • De tussenwervelschijf boven het overgangssegment.
  • Zenuwstructuren bij bijkomende compressie.
  • Andere musculoskeletale structuren die onafhankelijk van de LSTV klachten kunnen veroorzaken.

Niet iedere degeneratieve afwijking op beeldvorming is symptomatisch.

Ook kan niet worden aangenomen dat een verminderde mobiliteit van het overgangssegment automatisch leidt tot klinisch relevante hypermobiliteit van aangrenzende segmenten.

3. Chiropractisch onderzoek

Er bestaat geen specifieke chiropractische test waarmee het Bertolotti-syndroom betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Een klinische beoordeling kan bestaan uit:

  • Anamnese en analyse van het klachtenpatroon.
  • Onderzoek van actieve bewegingen en functionele beperkingen.
  • Beoordeling van pijnprovocatie bij verschillende houdingen en bewegingen.
  • Onderzoek van de heupfunctie en aangrenzende regio’s.
  • Neurologische screening wanneer daar aanleiding toe bestaat.
  • Beoordeling van eventuele contra-indicaties voor manipulatieve behandeling.

Segmentaal bewegingsonderzoek kan aanvullende klinische informatie opleveren, maar is onvoldoende betrouwbaar om zelfstandig een specifieke anatomische pijnbron vast te stellen.

Beeldvorming kan de aanwezigheid en het type LSTV aantonen. De relatie met de klachten vraagt om een afzonderlijke klinische beoordeling.

4. Chiropractische behandeling: wat is bekend?

In de wetenschappelijke literatuur zijn enkele casusbeschrijvingen gepubliceerd waarin chiropractische behandeling werd toegepast bij patiënten met een lumbosacrale overgangswervel.

Deze beschrijvingen kunnen inzicht geven in individuele behandeltrajecten, maar leveren geen overtuigend bewijs voor de werkzaamheid van chiropractie bij het Bertolotti-syndroom.

Afhankelijk van de individuele situatie kunnen conservatieve interventies bestaan uit:

  • Gedoseerde mobilisatietechnieken.
  • Behandeling van omliggende weke delen.
  • Oefeningen gericht op kracht en bewegingscontrole.
  • Adviezen over dagelijkse belasting en activiteit.
  • Educatie over pijn en functioneel herstel.

Er is onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat chiropractische manipulaties een pijnlijke pseudoarticulatie kunnen behandelen of de anatomische afwijking kunnen corrigeren.

Een eventuele verbetering na behandeling bewijst bovendien niet dat de overgangswervel de oorspronkelijke pijnbron was.

5. Veiligheid bij manipulatieve technieken

Bij het Bertolotti-syndroom kunnen verschillende anatomische varianten voorkomen, waaronder vergrote dwarsuitsteeksels, pseudoarticulaties en volledige benige fusies.

Deze verschillen zijn relevant bij het afwegen van manipulatieve technieken, waaronder hoogsnelle manipulaties met een kleine bewegingsuitslag (HVLA).

Bij een volledig benig gefuseerd segment is geen normale gewrichtsbeweging aanwezig die met manipulatie kan worden hersteld.

Het gericht uitvoeren van een manipulatie om een dergelijk segment beweeglijk te maken, is daarom niet zinvol.

Bij een pseudoarticulatie kunnen bepaalde bewegingen of mechanische belastingen herkenbare pijn uitlokken.

Een zorgvuldige individuele beoordeling is daarom belangrijk, met aandacht voor:

  • De anatomische kenmerken van de overgangswervel.
  • Eventuele instabiliteit of degeneratieve afwijkingen.
  • Neurologische symptomen.
  • De reactie op eerdere behandelingen.
  • Algemene contra-indicaties voor spinale manipulatie.

Er zijn onvoldoende specifieke onderzoeken om vast te stellen welke chiropractische manipulatietechnieken bij verschillende Castellvi-typen effectief of veilig zijn.

De algemene literatuur over spinale manipulatie beschrijft voorbijgaande bijwerkingen en zeldzame ernstige complicaties. Deze gegevens vormen echter geen bewijs voor een specifiek verhoogd risico bij patiënten met Bertolotti.

Manipulatie van aangrenzende segmenten mag niet automatisch als veiliger of noodzakelijk worden beschouwd. Ook daarvoor is een individuele afweging nodig.

6. Wanneer chiropractische behandeling onvoldoende resultaat geeft

Wanneer klachten ondanks een passend conservatief behandeltraject blijven bestaan, is herbeoordeling van de vermoedelijke pijnbron belangrijk.

Aanhoudende pijn betekent niet automatisch dat meer manipulaties of intensievere behandeling noodzakelijk zijn.

Bij een vermoedelijk symptomatische pseudoarticulatie of bijkomende afwijkingen kan verdere medische diagnostiek aangewezen zijn.

Een gespecialiseerde arts kan beoordelen of aanvullende beeldvorming, een gerichte diagnostische injectie of een andere behandeling passend is.

Diagnostische injecties kunnen informatie geven over de mogelijke pijnbron, maar zijn niet in alle gevallen doorslaggevend.

7. Wanneer verwijzen?

Overleg met de huisarts of behandelend specialist bij:

  • Aanhoudende of toenemende lage rugpijn ondanks passende behandeling.
  • Vermoeden van een symptomatische pseudoarticulatie.
  • Nieuwe of progressieve neurologische klachten.
  • Ernstige beperkingen in het dagelijks functioneren.
  • Onduidelijkheid over de anatomie of wervelnummering.

Bij nieuwe blaas- of darmfunctiestoornissen, gevoelsverlies in het rijbroekgebied of snel toenemende spierzwakte is spoedeisende medische beoordeling noodzakelijk.

8. Wetenschappelijke onderbouwing

De wetenschappelijke onderbouwing voor chiropractie specifiek bij het Bertolotti-syndroom is beperkt.

De beschikbare discipline-specifieke literatuur bestaat voornamelijk uit individuele casusbeschrijvingen.

Er ontbreken hoogwaardige vergelijkende onderzoeken die aantonen dat chiropractische manipulaties bij patiënten met het Bertolotti-syndroom leiden tot betere behandelresultaten dan andere conservatieve interventies.

Onderzoek naar chiropractische behandeling bij algemene lage rugpijn kan niet zonder meer worden toegepast op patiënten met een symptomatische lumbosacrale overgangswervel.

Daarom moeten uitspraken over de werkzaamheid en veiligheid van specifieke chiropractische technieken bij deze aandoening terughoudend worden geformuleerd.

Conclusie

Een lumbosacrale overgangswervel kan de anatomie, mobiliteit en mechanische belasting van de onderrug beïnvloeden.

Voor chiropractors is het belangrijk om deze variatie te herkennen, rekening te houden met afwijkende wervelnummering en mogelijke pijnbronnen zorgvuldig te beoordelen.

Er is momenteel onvoldoende specifiek wetenschappelijk bewijs om chiropractische manipulatie aan te bevelen als behandeling van de anatomische oorzaak van het Bertolotti-syndroom.

Wanneer chiropractische behandeling wordt toegepast, moet deze gericht zijn op beïnvloedbare klachten en functioneren, zonder noodzakelijke medische diagnostiek of behandeling uit te stellen.

Wetenschappelijke bronnen

Konin GP, Walz DM (2010).
Lumbosacral Transitional Vertebrae: Classification, Imaging Findings, and Clinical Relevance. American Journal of Neuroradiology.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20203111/

Aihara T et al. (2005).
Intervertebral disc degeneration associated with lumbosacral transitional vertebrae.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15855370/

Muir JM (2012).
Chiropractic management of a patient with low back pain and an incidental finding of a Castellvi type II lumbosacral transitional vertebra.

Casusbeschrijving van chiropractische behandeling bij lage rugpijn met een incidenteel aangetroffen overgangswervel. Deze publicatie levert geen bewijs voor de behandeling van het Bertolotti-syndroom zelf.

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1556370712000831

Crane J et al. (2021).
A Comprehensive Update of the Treatment and Management of Bertolotti’s Syndrome: A Best Practices Review. Orthopedic Reviews.

https://orthopedicreviews.openmedicalpublishing.org/article/24980-a-comprehensive-update-of-the-treatment-and-management-of-bertolotti-s-syndrome-a-best-practices-review

Ernst E (2007).
Adverse effects of spinal manipulation: a systematic review. Journal of the Royal Society of Medicine.

Algemeen literatuuroverzicht over bijwerkingen en complicaties van spinale manipulatie; niet specifiek voor het Bertolotti-syndroom.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1905885/

Systematisch literatuuroverzicht (2023).
Bertolotti’s syndrome: clinical characteristics and global trends.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10583961/


Deze informatie is bedoeld als professionele achtergrondinformatie. De inhoud vervangt geen individuele medische beoordeling, geldende beroepsrichtlijnen of medisch-specialistische diagnostiek.