Klachten & herkenning

Variatie in klachten en klinische interpretatie.

Geen vast klachtenpatroon

Het Bertolotti-syndroom veroorzaakt niet bij iedereen dezelfde klachten. De plaats, ernst en duur van de pijn kunnen sterk verschillen.

Ook heeft niet iedereen met een lumbosacrale overgangswervel (LSTV) pijn. Sommige mensen hebben deze aangeboren anatomische variant zonder daar ooit klachten van te krijgen.

Een overgangswervel kan bijdragen aan lage rugpijn, maar hoeft niet de oorzaak te zijn. Van het Bertolotti-syndroom spreken we wanneer er voldoende aanwijzingen zijn dat de overgangswervel samenhangt met de pijnklachten.

Daarom kijkt een arts niet alleen naar röntgenfoto’s, CT-scans of MRI-beelden, maar ook naar de klachten, het lichamelijk onderzoek en andere mogelijke oorzaken van de pijn.

Mogelijke klachten bij het Bertolotti-syndroom

Bij mensen met het Bertolotti-syndroom kunnen verschillende klachten voorkomen. De meest beschreven klachten zijn:

  • Aanhoudende of terugkerende lage rugpijn, soms al vanaf jonge leeftijd.
  • Eenzijdige pijn in de onderrug, links of rechts, maar pijn aan beide kanten is ook mogelijk.
  • Pijn onder in de rug, rond de overgang tussen de onderste lendenwervel en het heiligbeen.
  • Pijn in de bil of rond het bekken, soms met uitstraling naar de heup of lies.
  • Uitstralende pijn naar het been, bijvoorbeeld naar het bovenbeen, soms ook verder naar beneden.
  • Pijn bij bewegen of bepaalde houdingen, zoals draaien, achteroverbuigen, lopen of langdurig zitten en staan.

De klachten kunnen voortdurend aanwezig zijn of in perioden verergeren. Sommige mensen ervaren ernstige pijn die hun dagelijkse activiteiten, werk en nachtrust aanzienlijk beperkt.

Niet iedereen heeft dezelfde klachten. Ook kunnen deze symptomen andere oorzaken hebben dan het Bertolotti-syndroom.

Uitstralende pijn en zenuwklachten

Bij sommige mensen met het Bertolotti-syndroom straalt de pijn vanuit de onderrug uit naar de bil, heup of het been. Daarbij maken artsen onderscheid tussen twee soorten pijn:

  • Radiculaire pijn: pijn die ontstaat door irritatie of beschadiging van een zenuwwortel. Dit kan samengaan met tintelingen, gevoelsverlies of spierzwakte.
  • Pseudo-radiculaire pijn: pijn die uitstraalt zonder dat er sprake hoeft te zijn van een aangedane zenuwwortel. Deze pijn kan bijvoorbeeld afkomstig zijn van gewrichten of andere structuren in de onderrug.

Uitstralende pijn betekent dus niet automatisch dat een zenuw bekneld zit. Ook is uitstraling naar het been niet specifiek voor het Bertolotti-syndroom. Verder onderzoek kan nodig zijn om de oorzaak vast te stellen.

Verschillen in ernst en verloop

De ernst en het verloop van de klachten kunnen sterk verschillen. Sommige mensen hebben af en toe pijn, terwijl anderen dagelijks ernstige of zelfs invaliderende pijn ervaren.

Bij de één wisselen pijnlijke perioden zich af met perioden waarin weinig of geen klachten aanwezig zijn. Bij de ander is de pijn voortdurend aanwezig en kan deze in de loop van de tijd toenemen.

Er is geen vast verloop dat voor iedereen met het Bertolotti-syndroom geldt.

Eenzijdige pijn en asymmetrie

Bij het Bertolotti-syndroom kan de pijn vooral aan één kant van de onderrug voorkomen. Dit wordt onder andere beschreven bij mensen bij wie de overgangswervel links en rechts verschillend is gevormd.

Toch hoeft de pijn niet beperkt te blijven tot één kant. Ook pijn aan beide kanten is mogelijk.

Eenzijdige lage rugpijn is bovendien niet specifiek voor het Bertolotti-syndroom en kan verschillende andere oorzaken hebben.

Hoe kan een overgangswervel pijn veroorzaken?

Bij het Bertolotti-syndroom is de onderste wervel van de rug anders gevormd dan gebruikelijk. Hierdoor kan de onderrug anders bewegen en kunnen bepaalde gewrichten, spieren en andere delen van de rug extra worden belast.

Er zijn verschillende manieren waarop hierdoor pijn kan ontstaan:

  • Minder beweging op bepaalde plekken: doordat de overgangswervel anders verbonden is met het bekken, kan de onderrug op sommige plekken minder goed bewegen. Andere delen van de rug moeten dit mogelijk opvangen.
  • Ongelijke belasting: als de overgangswervel links en rechts verschillend is gevormd, kan de ene kant van de onderrug zwaarder worden belast dan de andere.
  • Extra belasting boven de overgangswervel: de wervels en tussenwervelschijven erboven kunnen meer worden belast. Dit kan bijdragen aan slijtage en pijn.
  • Een extra gewricht dat pijn doet: sommige mensen hebben door de overgangswervel een extra, gewrichtsachtige verbinding met het heiligbeen of bekken. Dit wordt een pseudo-gewricht genoemd. Deze verbinding kan geïrriteerd raken of slijten en pijn veroorzaken.
  • Pijnlijke spieren en banden: doordat de rug anders beweegt en wordt belast, kunnen ook de spieren en banden rondom de onderrug en het bekken pijnlijk worden.

Niet iedereen met een overgangswervel krijgt pijn. Ook kan de pijn bij verschillende mensen een andere oorzaak hebben. Soms spelen meerdere pijnbronnen tegelijkertijd een rol.

Om te onderzoeken waar de pijn vandaan komt, kijkt een arts naar de klachten, het lichamelijk onderzoek en de resultaten van bijvoorbeeld een röntgenfoto, CT-scan of MRI.

Meer weten? Op de pagina Medische uitleg & Anatomie lees je meer over de verschillende soorten overgangswervels en hun invloed op de onderrug.

Wanneer kun je denken aan het Bertolotti-syndroom?

Het Bertolotti-syndroom wordt niet altijd direct herkend als mogelijke oorzaak van lage rugpijn. Vooral bij mensen die al op jonge leeftijd rugklachten krijgen, kan het zinvol zijn om te onderzoeken of er sprake is van een overgangswervel.

Er zijn verschillende situaties waarin verder onderzoek zinvol kan zijn:

  • Langdurige of terugkerende lage rugpijn, vooral wanneer de klachten al op jonge leeftijd zijn begonnen.
  • Pijn helemaal onder in de rug, rond de overgang naar het bekken.
  • Pijn die vooral aan één kant zit, bijvoorbeeld links of rechts onder in de rug.
  • Rugpijn waarvoor geen duidelijke verklaring is gevonden, ondanks eerder onderzoek of behandelingen.
  • Een overgangswervel die eerder op een scan is gezien, maar waarvan nog niet duidelijk is of deze bijdraagt aan de pijn.

Deze kenmerken betekenen niet automatisch dat iemand het Bertolotti-syndroom heeft. Ook andere aandoeningen kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken.

Een arts kan beoordelen of verder onderzoek naar de overgangswervel zinvol is.

Waarom wordt het Bertolotti-syndroom niet altijd herkend?

Het Bertolotti-syndroom wordt niet altijd direct herkend als mogelijke oorzaak van lage rugpijn. Daar zijn verschillende redenen voor:

  • Lage rugpijn komt veel voor. Er zijn veel mogelijke oorzaken en soms spelen meerdere factoren tegelijk een rol.
  • Een overgangswervel wordt niet altijd als mogelijke pijnbron gezien. Bij een röntgenfoto, CT-scan of MRI kan deze worden opgemerkt, maar omdat veel mensen met een overgangswervel geen klachten hebben, wordt de afwijking soms als een toevallige bevinding beschouwd.
  • De afwijkende wervelvorm kan verwarring veroorzaken. Door de overgangswervel is het soms lastig om de wervels correct te tellen en aan te geven om welke wervel het gaat.
  • Een scan vertelt niet altijd waar de pijn vandaan komt. Zelfs wanneer een overgangswervel duidelijk zichtbaar is, betekent dit niet automatisch dat deze de klachten veroorzaakt.
  • Er bestaat geen enkele test die de diagnose met zekerheid kan stellen. Artsen moeten verschillende onderzoeksresultaten combineren om te beoordelen of de overgangswervel waarschijnlijk bijdraagt aan de pijn.

Daarom is het belangrijk dat een aanwezige overgangswervel zorgvuldig wordt beoordeeld in samenhang met de klachten. Zo kan worden onderzocht of deze mogelijk een rol speelt bij aanhoudende lage rugpijn.

Wat zeggen je klachten over de ernst van de aandoening?

De ernst van de pijn zegt niet altijd iets over de vorm van de overgangswervel. Iemand met een kleine anatomische afwijking kan ernstige klachten ervaren, terwijl iemand met een duidelijk afwijkende overgangswervel helemaal geen pijn hoeft te hebben.

Ook op een röntgenfoto, CT-scan of MRI is niet altijd te zien hoeveel pijn iemand ervaart of hoe groot de beperkingen in het dagelijks leven zijn.

Daarom is het belangrijk dat artsen niet alleen naar de beelden kijken, maar ook naar de klachten en de gevolgen daarvan voor het dagelijks functioneren.

De pijn en beperkingen kunnen zeer ernstig zijn, ook wanneer beeldvorming geen duidelijke verklaring geeft. Tegelijkertijd bewijst de ernst van de klachten op zichzelf niet dat de overgangswervel de oorzaak is.

Samenvattend

Het Bertolotti-syndroom kan verschillende soorten rugpijn en uitstralende klachten veroorzaken. De ernst en het verloop verschillen sterk per persoon. Sommige mensen ervaren af en toe pijn, terwijl anderen dagelijks ernstige pijn hebben die hun leven aanzienlijk beperkt.

Niet iedereen met een overgangswervel heeft klachten. Daarom is zorgvuldig onderzoek belangrijk om vast te stellen of de overgangswervel daadwerkelijk bijdraagt aan de pijn.

Belangrijk om te onthouden: ook wanneer de oorzaak van de pijn niet direct duidelijk is op een scan, kunnen de klachten en beperkingen ernstig zijn en verdienen ze serieuze aandacht.

Bronnen

  1. StatPearls – Bertolotti Syndrome
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585032/

  2. Crane J, et al. A comprehensive update of the treatment and management of Bertolotti’s syndrome (Orthopedic Reviews, 2021)
    https://orthopedicreviews.openmedicalpublishing.org/article/24980-a-comprehensive-update-of-the-treatment-and-management-of-bertolotti-s-syndrome-a-best-practices-review

  3. Jancuska JM, et al. A Review of Symptomatic Lumbosacral Transitional Vertebrae (2015)
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4603258/

  4. Konin GP, Walz DM. Lumbosacral Transitional Vertebrae: Classification, Imaging Findings, and Clinical Relevance (AJNR, 2010)
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7964015/
    (ook als AJNR-pdf beschikbaar)

  5. McGrath K, et al. Clinical assessment and management of Bertolotti syndrome (The Spine Journal, 2021 – abstract)
    https://www.thespinejournalonline.com/article/S1529-9430%2821%2900111-X/abstract

  6. Desai A, et al. Degenerative disease adjacent to lumbosacral transitional vertebrae (J Neurosurg Spine, 2023)
    https://thejns.org/spine/view/journals/j-neurosurg-spine/38/6/article-p688.xml

  7. Landauer F, et al. Diagnostic limitations and aspects of the lumbosacral transitional vertebra (Applied Sciences, 2022)
    https://www.mdpi.com/2076-3417/12/21/10830

  8. Rakauskas TR, et al. An update on the prevalence and management of Bertolotti’s syndrome (Frontiers in Surgery, 2024)
    https://www.frontiersin.org/journals/surgery/articles/10.3389/fsurg.2024.1486811/full

  9. Radiopaedia – Bertolotti syndrome
    https://radiopaedia.org/articles/bertolotti-syndrome

Deze informatie is gebaseerd op huidige wetenschappelijke literatuur en is bedoeld ter algemene voorlichting. Het vervangt geen individueel medisch advies.