Bertolotti-syndroom (Lumbosacrale Overgangswervel – LSTV)

Het Bertolotti-syndroom verwijst naar lage rugklachten die klinisch in verband worden gebracht met een lumbosacrale overgangswervel (LSTV). Een LSTV is een aangeboren anatomische variatie waarbij de processus transversus van (meestal) L5 vergroot is en in wisselende mate articuleert of fuseert met het sacrum of ilium.

De aanwezigheid van een LSTV impliceert niet automatisch een causale relatie met pijn. De diagnose “Bertolotti-syndroom” vereist klinische correlatie tussen klachten, beeldvorming en – in sommige gevallen – respons op gerichte diagnostische infiltratie.

Radiologische basis:
Konin GP, Walz DM. 2010.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20203111/

---

1. Classificatie (Castellvi)

Castellvi AE, Goldstein LA, Chan DP. Spine. 1984.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6471309/

Typen I–IV beschrijven varianten van vergrote processus transversus tot volledige fusie.

Klinische relevantie ontstaat met name bij pseudo-articulaties (type II en IV), maar niet iedere pseudo-articulatie is symptomatisch.

---

2. Epidemiologie en onderdiagnose

Prevalentie varieert tussen 4–30% afhankelijk van populatie en definitie.

Apazidis A et al. Spine J. 2011.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21439889/

Systematische review 2023:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10583961/

De literatuur suggereert dat LSTV frequent wordt gemist of niet meegenomen in het differentiaaldiagnostisch denken bij chronische lage rugpijn.

---

3. Biomechanica en mogelijke pijnmechanismen

LSTV kan samenhangen met:

• Verminderde mobiliteit op het overgangssegment

• Toegenomen belasting bovenliggend segment

• Asymmetrische bekkenbelasting

• SI-gerelateerde compensatie

• Facet- of discusdegeneratie

Aihara T et al. 2005.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15855370/

Tang SB et al. 2016.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26377702/

Griffith JF et al. 2022.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35596073/

---

4. Klinisch beeld

Vaak beschreven:

• Chronische of recidiverende lage rugpijn

• Eenzijdige lage lumbale pijn

• Recidiverende “SI-klachten”

• Onvoldoende respons op standaard conservatieve therapie

• Soms radiculaire symptomen

Crane J et al. 2021.
https://orthopedicreviews.openmedicalpublishing.org/article/24980-a-comprehensive-update-of-the-treatment-and-management-of-bertolotti-s-syndrome-a-best-practices-review

---

5. Diagnostiek

Er bestaat geen pathognomonische klinische test.

Beeldvorming (röntgen, CT, MRI) is noodzakelijk voor identificatie en correcte segmentnummering.

Konin GP, Walz DM. 2010.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20203111/

Diagnostische infiltratie van pseudo-articulatie, SI of facet kan helpen bij bronidentificatie.

Santavirta S et al. 1993.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8211619/

Quinlan JF et al. 2006.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16034614/

---

6. Behandelalgoritme (literatuurgebaseerd)

Op basis van best-practice reviews en recente overzichten:

Stap 1 – Conservatieve therapie
Stap 2 – Diagnostische/therapeutische infiltratie
Stap 3 – Radiofrequente behandeling (selectief)
Stap 4 – Chirurgische interventie (selectief, bij duidelijke pijnbron)

Crane J et al. 2021.
https://orthopedicreviews.openmedicalpublishing.org/article/24980-a-comprehensive-update-of-the-treatment-and-management-of-bertolotti-s-syndrome-a-best-practices-review

Pain Physician behandelalgoritme 2024:
https://www.painphysicianjournal.com/current/pdf?article=NzgxMw%3D%3D&journal=159

Frontiers in Surgery review 2024:
https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fsurg.2024.1486811/full

---

7. Veiligheidskader

• Fusietypen vereisen voorzichtigheid bij manipulatieve technieken.

• Segmentidentificatie is cruciaal.

• Radiculaire symptomen vereisen neurologische screening en mogelijk verwijzing.

Algemene manipulatie-veiligheidsreview:
Ernst E. 2007.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1905885/

Contra-indicaties manipulatie (guideline):
https://www.collegeofnaturopaths.on.ca/wp-content/uploads/2020/11/Guideline-Contraindications-for-Manipulation.pdf

---

8. Multidisciplinaire samenwerking

Betrokken disciplines kunnen zijn:

• Huisarts

• Radioloog

• Fysiotherapeut

• Manueel therapeut

• Osteopaat

• Chiropractor

• Pijnspecialist

• Wervelkolomspecialist

Vroege herkenning kan langdurige chronificatie voorkomen.

Systematische review 2023:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10583961/

---

9. Evidence-statement

De huidige literatuur bestaat voornamelijk uit:

• Retrospectieve studies

• Casusseries

• Casusrapporten

• Systematische reviews zonder grote RCT’s

Er is geen universeel geaccepteerde gouden standaard.