Voor zorgprofessionals
Klinische context, diagnostische overwegingen en literatuur rondom symptomatische lumbosacrale overgangswervels (Bertolotti-syndroom)
Het Bertolotti-syndroom verwijst naar lage rugklachten die mogelijk samenhangen met een lumbosacrale overgangswervel (LSTV). Hierbij vertoont de onderste lendenwervel gedeeltelijke kenmerken van het sacrum, waardoor een vergroot dwarsuitsteeksel kan articuleren of fuseren met het sacrum of het os ilium.
Hoewel lumbosacrale overgangswervels relatief frequent voorkomen in de algemene populatie, blijft de klinische relevantie onderwerp van discussie. Niet iedere overgangswervel veroorzaakt klachten. Wanneer er echter een duidelijke correlatie bestaat tussen klachten en de aanwezigheid van een overgangswervel, wordt in de literatuur gesproken over het Bertolotti-syndroom.
Deze pagina biedt een overzicht van relevante klinische en wetenschappelijke informatie voor zorgprofessionals die te maken krijgen met patiënten met chronische lage rugklachten.
Anatomische achtergrond
Een lumbosacrale overgangswervel ontstaat wanneer de vijfde lendenwervel gedeeltelijk kenmerken vertoont van het sacrum. Dit kan leiden tot verschillende anatomische varianten, waaronder:
-
een vergroot dwarsuitsteeksel dat articuleert met het sacrum
-
een pseudo-articulatie met het os ilium
-
een volledige fusie met het sacrum
-
asymmetrische varianten waarbij slechts één zijde betrokken is
Deze varianten kunnen leiden tot veranderingen in de biomechanica van de lumbosacrale overgang en in sommige gevallen bijdragen aan pijnklachten.
Meer informatie:
Anatomische illustratie van een lumbosacrale overgangswervel (LSTV). Hierbij kan het dwarsuitsteeksel van de vijfde lendenwervel (L5) een verbinding vormen met het sacrum of het bekken, wat kan leiden tot veranderingen in de biomechanica van de lumbosacrale overgang.
Prevalentie
Lumbosacrale overgangswervels komen relatief vaak voor. De prevalentie varieert in de literatuur afhankelijk van de gehanteerde definitie en beeldvormingstechniek, maar wordt meestal geschat tussen 4% en 30% van de bevolking.
Het merendeel van deze varianten is asymptomatisch. In een kleiner deel van de gevallen kan een overgangswervel mogelijk bijdragen aan pijnklachten, bijvoorbeeld door:
-
abnormale biomechanische belasting
-
pseudo-articulatie met lokale irritatie
-
secundaire degeneratieve veranderingen
-
compensatoire belasting van omliggende structuren
De klinische relevantie moet daarom altijd worden beoordeeld in samenhang met het klachtenpatroon en andere mogelijke oorzaken van lage rugpijn.
Klinische presentatie
Patiënten met een symptomatische overgangswervel presenteren zich meestal met chronische lage rugklachten, vaak met een relatief vroeg begin.
Veel beschreven kenmerken zijn:
-
unilaterale lage rugpijn
-
pijn rond de lumbosacrale overgang
-
uitstraling naar bil of bovenbeen
-
pijn bij rotatie- of extensiebewegingen
-
klachten bij langdurig staan of lopen
Deze symptomen zijn echter niet specifiek en kunnen overlappen met andere oorzaken van lage rugklachten, waaronder:
-
facetartropathie
-
SI-gewrichtsklachten
-
discusdegeneratie
-
musculaire pijnsyndromen
Daarom blijft differentiaaldiagnostiek essentieel.
Meer informatie:
Patiënten met een symptomatische lumbosacrale overgangswervel presenteren zich vaak met chronische lage rugpijn, regelmatig eenzijdig gelokaliseerd rond de lumbosacrale overgang, soms met uitstraling naar bil of bovenbeen.
Diagnostische overwegingen
De diagnose Bertolotti-syndroom wordt doorgaans gesteld op basis van een combinatie van:
-
klinische presentatie
-
lichamelijk onderzoek
-
radiologische bevindingen
-
reactie op diagnostische interventies
Beeldvorming kan bestaan uit:
-
conventionele röntgenopnamen
-
CT-onderzoek
-
MRI
Radiologische herkenning van een overgangswervel vereist aandacht voor:
-
vergroting van het dwarsuitsteeksel van L5
-
pseudo-articulaties met sacrum of ilium
-
asymmetrische varianten
-
fusievarianten
De verslaglegging van LSTV varieert in de praktijk en wordt niet altijd expliciet benoemd.
Meer informatie:
-
Radiologische verslagleggingBeeldverhalen voor zorgprofessionals
Beeldverhalen
Klinische duiding
Het vaststellen van klinische relevantie kan uitdagend zijn. De aanwezigheid van een overgangswervel betekent niet automatisch dat deze verantwoordelijk is voor de klachten.
Factoren die kunnen bijdragen aan klinische duiding zijn onder andere:
-
correlatie tussen klachten en anatomische locatie
-
asymmetrische varianten
-
lokale drukpijn
-
reactie op diagnostische injecties
In sommige gevallen kan een diagnostische infiltratie van de pseudo-articulatie helpen om de pijnbron te identificeren.
Meer informatie:
Klinische duiding vereist het zorgvuldig combineren van klachten, lichamelijk onderzoek en beeldvorming om te beoordelen of een lumbosacrale overgangswervel daadwerkelijk een rol speelt bij de klachten.
Behandeling
Behandeling is afhankelijk van de individuele patiënt, het klachtenpatroon en de mate van klinische correlatie.
Mogelijke behandelopties die in de literatuur worden beschreven zijn onder andere:
Conservatieve behandeling
-
fysiotherapie
-
oefentherapie
-
pijnmedicatie
Interventionele behandeling
-
diagnostische of therapeutische injecties
-
radiofrequente denervatie (in geselecteerde gevallen)
Chirurgische behandeling
-
resectie van de pseudo-articulatie
-
fusieprocedures
De resultaten van chirurgische behandeling variëren en patiëntselectie blijft essentieel.
Meer informatie:
-
Behandeling & Beleid
Internationale literatuur
De kennis over het Bertolotti-syndroom is gebaseerd op een relatief beperkt maar groeiend aantal publicaties. Enkele veel geciteerde studies zijn:
Bertolotti M.
Contributo alla conoscenza dei vizi di differenziazione regionale del rachide.
Radiologica Medica, 1917.
Castellvi AE et al.
Lumbosacral transitional vertebrae and their relationship with lumbar extradural defects.
Spine, 1984.
Santavirta S et al.
Surgical treatment of Bertolotti’s syndrome.
Spine, 1993.
Quinlan JF et al.
Bertolotti’s syndrome: a cause of back pain in young people.
Journal of Bone and Joint Surgery, 2006.
Voor een uitgebreider overzicht van wetenschappelijke literatuur:
Bronnen en literatuur
De onderstaande publicaties behoren tot de meest geciteerde studies over lumbosacrale overgangswervels (LSTV) en het Bertolotti-syndroom binnen de medische literatuur.
De informatie op deze pagina is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur over lumbosacrale overgangswervels (LSTV) en het Bertolotti-syndroom. Hieronder staan enkele veel geciteerde publicaties binnen dit onderwerp.
Bertolotti M.
Contributo alla conoscenza dei vizi di differenziazione regionale del rachide con speciale riguardo all’assimilazione sacrale della V lombare.
Radiologica Medica. 1917.
Castellvi AE, Goldstein LA, Chan DP.
Lumbosacral transitional vertebrae and their relationship with lumbar extradural defects.
Spine. 1984;9(5):493–495.
Santavirta S, Tallroth K, Ylinen P, Suoranta H.
Surgical treatment of Bertolotti’s syndrome.
Spine. 1993;18(8):983–987.
Quinlan JF, Duke D, Eustace S.
Bertolotti’s syndrome: a cause of back pain in young people.
Journal of Bone and Joint Surgery. 2006;88-B:1183–1186.
Aihara T, Takahashi K, Ogasawara A, Itadera E, Ono Y, Moriya H.
Intervertebral disc degeneration associated with lumbosacral transitional vertebrae.
Journal of Bone and Joint Surgery. 2005.
Elster AD.
Bertolotti’s syndrome revisited: transitional vertebrae of the lumbar spine.
Spine. 1989.
Apazidis A, Ricart PA, Diefenbach CM, Spivak JM.
The prevalence of transitional vertebrae in the lumbar spine.
Spine Journal. 2011.
Aanvullende literatuur
Voor een uitgebreider overzicht van studies en publicaties:
Belangrijk
De informatie op deze website is bedoeld ter ondersteuning van patiënten en zorgprofessionals.
De inhoud vervangt geen medisch advies. Voor diagnose en behandeling is het altijd belangrijk om een arts te raadplegen.