Fysiotherapie bij Bertolotti-syndroom | Klinisch redeneren, stabilisatie en behandelstrategie

Fysiotherapeuten

Het Bertolotti-syndroom in de fysiotherapeutische praktijk

Het Bertolotti-syndroom verwijst naar lage rugklachten die in verband worden gebracht met een lumbosacrale overgangswervel (LSTV). Voor fysiotherapeuten is het essentieel om te begrijpen dat een LSTV een anatomische variatie is die biomechanische consequenties kan hebben, maar niet automatisch de primaire pijnbron vormt.

Radiologische basis:
Konin GP, Walz DM. AJNR Am J Neuroradiol. 2010.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20203111/

1. Klinisch redeneren binnen fysiotherapie

Overweeg een onderliggende LSTV bij:

Jonge patiënt met chronische lage rugpijn
Recidiverende unilaterale “SI-klachten”
Onvoldoende respons op standaard coreprogramma’s
Pijn laag lumbaal met asymmetrische presentatie
Terugkerende klachten na ogenschijnlijk succesvolle behandeling

Belangrijk: er bestaat geen specifieke klinische test voor Bertolotti-syndroom. Beeldvorming is noodzakelijk voor bevestiging.

Konin GP, Walz DM. 2010.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20203111/

2. Biomechanische implicaties relevant voor fysiotherapie

Literatuur beschrijft dat LSTV kan samenhangen met:

Verminderde mobiliteit op het overgangssegment
Toegenomen belasting bovenliggend segment (L4–L5)
Asymmetrische bekkenbelasting
SI-gerelateerde compensatie
Versnelde discus- en facetdegeneratie

Aihara T et al. J Bone Joint Surg Br. 2005.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15855370/

Tang SB et al. Eur Spine J. 2016.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26377702/

Griffith JF et al. Eur Radiol. 2022.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35596073/

Praktische implicatie:
Richt behandeling niet uitsluitend op “SI-dysfunctie”, maar beoordeel bovenliggende segmenten en globale belasting.

3. Plaats van fysiotherapie in het behandelalgoritme

Op basis van best-practice reviews:

Stap 1 – Conservatieve therapie (waaronder fysiotherapie)
Stap 2 – Diagnostische/therapeutische infiltratie
Stap 3 – Radiofrequente behandeling (selectief)
Stap 4 – Chirurgie (selectief)

Crane J et al. 2021.
https://orthopedicreviews.openmedicalpublishing.org/article/24980-a-comprehensive-update-of-the-treatment-and-management-of-bertolotti-s-syndrome-a-best-practices-review

Pain Physician 2024 behandelalgoritme:
https://www.painphysicianjournal.com/current/pdf?article=NzgxMw%3D%3D&journal=159

4. Wanneer kan fysiotherapie effectief zijn?

Fysiotherapie is met name zinvol bij:

Secundaire myofasciale overbelasting
Bewegingscontroleproblemen
Verminderde belastbaarheid
Angst voor beweging
SI-gerelateerde compensatie

Interventies (extrapolatie uit LBP-literatuur):

Core-stabilisatie
Gluteus medius training
Unilaterale controle
Graduele belastingopbouw
Educatie & verwachtingsmanagement

Er bestaan geen specifieke RCT’s voor fysiotherapie bij Bertolotti-syndroom.

Systematische review 2023:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10583961/

5. Wanneer kan een plafond-effect optreden?

Indien de primaire pijnbron de pseudo-articulatie zelf betreft (bijvoorbeeld bot-op-bot irritatie), kan conservatieve therapie beperkt effect hebben.

Diagnostische infiltratie kan helpen bij identificatie van de pijnbron.

Santavirta S et al. 1993.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8211619/

Quinlan JF et al. 2006.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16034614/

6. Veiligheidskader binnen fysiotherapie

Wees voorzichtig met agressieve eindstand-rotaties bij pseudo-articulatie.
Houd rekening met fusietypen waarbij mobilisatie op segmentniveau beperkt is.
Screen neurologisch bij radiculaire symptomen.
Vermijd simplistische diagnose “SI-probleem” zonder bredere analyse.

Algemene manipulatieveiligheid (relevant bij combinatie met manuele technieken):
Ernst E. 2007.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1905885/

7. Wanneer verwijzen?

Overweeg verwijzing bij:

Therapie-resistente klachten
Verdenking symptomatische pseudo-articulatie
Radiculaire symptomen
Overweging diagnostische infiltratie

Frontiers in Surgery 2024 review:
https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fsurg.2024.1486811/full

8. Evidence-statement (fysiotherapie)

Er zijn geen grote gerandomiseerde studies specifiek gericht op fysiotherapie bij Bertolotti-syndroom.
Beschikbare literatuur bestaat voornamelijk uit casusrapporten en reviews.
Behandelstrategieën zijn grotendeels gebaseerd op algemene lage-rugpijnprincipes.

Systematische review 2023:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10583961/

Conclusie voor fysiotherapeuten

LSTV kan biomechanische consequenties hebben.
Niet iedere LSTV is symptomatisch.
Fysiotherapie speelt een belangrijke rol in het conservatieve traject.
Bij primaire pseudo-articulatie kan een plafond-effect optreden.
Multidisciplinaire samenwerking is essentieel.