Langdurige pijn en centrale sensitisatie bij Bertolotti

Wanneer langdurige mechanische prikkeling kan leiden tot verhoogde gevoeligheid van het zenuwstelsel.

Inleiding

Bij Bertolotti is er sprake van een aangeboren lumbosacrale overgangswervel (LSTV).
Door de afwijkende verbinding tussen de onderste lendenwervel en het sacrum kan de biomechanische belasting in de onderrug veranderen. Dit kan leiden tot aanhoudende mechanische prikkeling van gewrichten, ligamenten en omliggende structuren.

Wanneer pijn langer aanwezig blijft dan verwacht, kan naast de oorspronkelijke mechanische oorzaak een tweede mechanisme ontstaan: centrale sensitisatie.

Dat betekent niet dat de anatomische afwijking minder belangrijk wordt.
Het betekent dat het zenuwstelsel gevoeliger kan worden door langdurige pijnprikkels.

Wat is centrale sensitisatie?

Centrale sensitisatie is een verandering in de verwerking van pijn in het centrale zenuwstelsel (ruggenmerg en hersenen).

Normaal reageert het lichaam op een pijnprikkel en herstelt daarna weer.
Bij langdurige of herhaalde prikkeling kan het zenuwstelsel echter gevoeliger worden.

Dit kan leiden tot:

Versterkte pijnreacties op normale belasting
Pijn die langer aanhoudt na inspanning
Uitbreiding van het pijngebied
Overgevoeligheid voor druk of beweging
Verlaagde prikkeldrempel

Het waarschuwingssysteem van het lichaam staat als het ware scherper afgesteld.

Belangrijk: dit is een biologisch proces van neuroplasticiteit.
Het is geen psychologische verklaring voor pijn.

Hoe kan dit samenhangen met Bertolotti?

Bij een symptomatische overgangswervel kan sprake zijn van:

Chronische nociceptieve input vanuit een pseudo-articulatie
Segmentale overbelasting
Secundaire irritatie van omliggende structuren
Terugkerende lokale ontstekingsreacties

Wanneer deze prikkels langdurig aanwezig zijn, kan het centrale zenuwstelsel zich aanpassen aan de voortdurende input.

Niet iedereen met Bertolotti ontwikkelt centrale sensitisatie.
Maar bij langdurige, onvoldoende herkende of onderbehandelde klachten kan het een rol gaan spelen.

Het is geen vervanging van de structurele oorzaak, maar een mogelijk bijkomend mechanisme.

Perifere en centrale gevoeligheid

Bij chronische pijn kunnen twee niveaus van gevoeligheid optreden:

Perifere sensitisatie

Verhoogde gevoeligheid van pijnreceptoren rond het aangedane gebied.

Centrale sensitisatie

Verhoogde gevoeligheid binnen het ruggenmerg en de hersenen, waardoor pijn sterker en langduriger wordt verwerkt.

Bij langdurige lage-rugklachten kunnen beide mechanismen naast elkaar bestaan.

Hoe herken je mogelijke centrale sensitisatie?

Signalen die kunnen passen bij verhoogde centrale gevoeligheid:

Pijn die niet altijd proportioneel lijkt aan belasting
Pijn die zich uitbreidt buiten het oorspronkelijke gebied
Gevoeligheid voor lichte druk
Lang aanhoudende napijn na activiteit
Verminderde belastbaarheid ondanks stabiele beeldvorming
Fluctuerende pijn zonder duidelijke structurele verandering

Dit betekent niet dat de pijn “ingebeeld” is.
Het betekent dat het zenuwstelsel een sterkere beschermingsreactie is gaan vertonen.

Waarom is dit belangrijk?

Wanneer alleen naar beeldvorming wordt gekeken, kunnen klachten moeilijk te verklaren lijken.
Wanneer alleen naar centrale sensitisatie wordt gekeken, kan de structurele bron worden gemist.

Bij Bertolotti kan het noodzakelijk zijn om beide aspecten mee te nemen in het behandelplan:

De biomechanische belasting
De gevoeligheid van het zenuwstelsel

Een evenwichtige benadering voorkomt onder- én overdiagnostiek.

Wat betekent dit voor behandeling?

Behandeling kan gericht zijn op:

Optimaliseren van segmentale stabiliteit
Verminderen van mechanische overbelasting
Geleidelijke en gecontroleerde opbouw van activiteit
Educatie over pijnmechanismen
Verbeteren van belastbaarheid
Eventueel aanvullende pijnregulatie

Het doel is tweeledig:

De structurele belasting verminderen
Het zenuwstelsel weer minder prikkelbaar maken

Zenuwplasticiteit werkt in twee richtingen: gevoeligheid kan toenemen, maar ook weer afnemen.

Wat centrale sensitisatie niet betekent

Het betekent niet:

Dat de pijn psychisch is
Dat er geen anatomische afwijking bestaat
Dat behandeling zinloos is
Dat het “tussen de oren zit”

Het is een neurobiologisch aanpassingsproces bij langdurige pijn.

Samenvatting

Bij Bertolotti kan langdurige mechanische prikkeling leiden tot chronische pijn.
Wanneer deze pijn aanhoudt, kan het zenuwstelsel gevoeliger worden.

Centrale sensitisatie:

Is een mogelijk secundair mechanisme
Komt niet bij iedereen voor
Staat niet los van de structurele oorzaak
Vraagt om een geïntegreerde benadering

Een goede beoordeling kijkt naar zowel anatomie als pijnverwerking.

Bronnen

Centrale sensitisatie – fundamentele literatuur

Woolf CJ.
Central sensitization: implications for the diagnosis and treatment of pain.
Pain. 2011;152(3 Suppl):S2–S15.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20961685/
https://doi.org/10.1016/j.pain.2010.09.030

Latremoliere A, Woolf CJ.
Central sensitization: a generator of pain hypersensitivity by central neural plasticity.
Journal of Pain. 2009;10(9):895–926.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19712899/
https://doi.org/10.1016/j.jpain.2009.06.012

IASP (International Association for the Study of Pain).
IASP Terminology and Pain Definitions (2020 revision).
https://www.iasp-pain.org/resources/terminology/

Centrale sensitisatie bij musculoskeletale pijn

Nijs J et al.
Central sensitisation in chronic pain conditions: latest discoveries and their potential for precision medicine.
The Lancet Rheumatology. 2021.
https://doi.org/10.1016/S2665-9913(21)00032-1

Smart KM et al.
Mechanisms-based classifications of musculoskeletal pain: Part 1 & 2.
Manual Therapy. 2012.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22284503/
https://doi.org/10.1016/j.math.2011.10.005

Lage-rugpijn & pijnverwerking

Hartvigsen J et al.
What low back pain is and why we need to pay attention.
The Lancet. 2018.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29573870/
https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)30480-X

Koes BW et al.
Diagnosis and treatment of low back pain.
BMJ. 2006.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16998186/
https://doi.org/10.1136/bmj.332.7555.1430

Relevantie binnen Bertolotti / LSTV-context

StatPearls – Bertolotti Syndrome
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585032/

Orthopedic Reviews – Treatment and Management of Bertolotti’s Syndrome
https://orthopedicreviews.openmedicalpublishing.org/article/24980

Radiographics – Lumbosacral Transitional Vertebrae
https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/rg.291085200

Deze informatie is gebaseerd op huidige wetenschappelijke literatuur en is bedoeld ter algemene voorlichting. Het vervangt geen individueel medisch advies.