Beeldverhaal 04 – Unilaterale hemisacralisatie van L5
Röntgenbeelden van een lumbosacrale overgangswervel bij één patiënt.
In dit beeldverhaal worden CT-beelden van één patiënt gebruikt om te laten zien hoe een lumbosacrale overgangswervel zichtbaar kan zijn op coronale reconstructies.
Afbeelding 1 – AP-röntgenopname van het bekken
De cirkel markeert de vergrote processus transversus van L5 aan de linkerzijde van de patiënt (rechts zichtbaar op de afbeelding bij de L-marker).
Deze dwarsuitloper heeft een duidelijk verbrede, vleugelvormige configuratie, die soms wordt beschreven als een “vlindervleugel”-achtige vorm. Door deze verbreding reikt de dwarsuitloper tot aan de iliacale vleugel van het bekken, waar contact of wrijving kan ontstaan.
De dwarsuitloper aan de contralaterale zijde is duidelijk kleiner en normaal gevormd. Dit verschil tussen beide zijden maakt de asymmetrische anatomie van de lumbosacrale overgang goed zichtbaar.
Dergelijke asymmetrie is kenmerkend voor een unilaterale lumbosacrale overgangswervel met hemisacralisatie van L5.
Afbeelding 2 – AP-röntgenopname van de lumbale wervelkolom
In deze opname is de positie van de afwijking binnen de lumbale wervelkolom duidelijk zichtbaar.
De cirkel markeert opnieuw de vergrote dwarsuitloper van L5, waarmee bevestigd wordt dat de afwijking zich bevindt ter hoogte van de lumbosacrale overgang.
Ook in deze opname is te zien dat de dwarsuitloper aan één zijde aanzienlijk groter en breder is dan aan de andere zijde, waardoor de asymmetrische vorm van de overgangswervel goed naar voren komt.
Door het overzicht van de gehele lumbale wervelkolom kan het wervelniveau (L5) beter worden geïdentificeerd en wordt duidelijk dat de afwijking zich specifiek op dit niveau bevindt.
Algemene toelichting bij de beeldvorming
De bovenstaande röntgenbeelden tonen verschillende anteroposterieure projecties van de lumbosacrale overgang bij dezelfde patiënt.
Er is sprake van een lumbosacrale overgangswervel met hemisacralisatie van L5. Hierbij is één dwarsuitloper van de onderste lumbale wervel vergroot en verbreed, waardoor deze contact maakt met de iliacale vleugel van het bekken.
Op conventionele röntgenbeelden kan een dergelijke overgangswervel herkenbaar zijn aan:
-
een vergrote of vleugelvormige dwarsuitloper van L5
-
een duidelijke asymmetrie tussen beide zijden
-
contact of pseudo-articulatie met het bekken
Deze anatomische configuratie kan leiden tot veranderde biomechanische belasting van de lumbosacrale overgang.
Classificatie
Op basis van de beeldvorming passen de bevindingen het best bij Castellvi type IIa, gekenmerkt door een unilaterale pseudo-articulatie tussen de vergrote dwarsuitloper van L5 en het sacrum of ilium.
Binnen de Jenkins-classificatie valt deze afwijking in een categorie waarbij de overgangswervel klinisch relevant kan zijn, met name wanneer er sprake is van asymmetrische biomechanische belasting van de lumbosacrale overgang.
Klinische relevantie
Het herkennen van een lumbosacrale overgangswervel met hemisacralisatie van L5 is belangrijk om:
-
onderscheid te maken tussen een toevallige anatomische variant en een mogelijk symptomatische overgang
-
beeldvorming correct te interpreteren in relatie tot lage-rug- of heupklachten
-
gerichte verdere diagnostiek of behandeling te overwegen
Niet elke overgangswervel veroorzaakt klachten. De combinatie van anatomie, klinische presentatie en aanvullende diagnostiek bepaalt uiteindelijk de klinische betekenis.